Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İrana yaptırım öngören yeni paketi kabul etti. Oylamada Türkiye ve Brezilya “hayır” oyu kullanırken, Lübnan çekimser kaldı. Konseyin kalan 12 üyesi ise “evet” oyu kullandı. İran, alınan yaptırım kararının “işleri daha da karmaşık hale getireceğini” belirtirken, uranyum zenginleştirme faaliyetlerine devam edeceğini açıkladı.
DIŞİŞLERİNDEN YAPILAN AÇIKLAMANIN TAM METNİ
TÜRK-ABD İLİŞKİLERİNDE KRİTİK GÜN
İRAN OYLAMASIYLA TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİ GERİLEBİLİR
Clinton: Türkiye ve Brezilya İrana yardım edebilir
Türkiye ve Brezilyanın istişareleri nedeniyle kritik İran oturumu yaklaşık bir saat geç başladı. Türkiye ve Brezilya, kabul edilen yaptırımların, İranın uranyum takasını kabul ettiği Tahran Deklarasyonuyla başlayan sürece zarar vermesinden endişe ediyor.
Oturumda Brezilyanın BM Daimi Temsilcisi Maria Luiza Riberio Viotti ilk sözü alarak neden hayır oyu verdiklerini açıkladı. Viotti, konuşmasında Tahran Deklarasyonuna dikkat çekti.
Brezilyanın ardından Türkiyenin BM daimi temsilcisi Ertuğrul Apakan da bir konuşma yaptı.
Türkiyenin İran konusunda da diplomasinin dışında bir çözüm görmediğini anlatan Apakan, “Bu yüzden Tahran Deklarasyonuna imza attık. Yaptırım kararının barış sürecine ve çözüme zarar vereceğini düşünüyoruz” diye konuştu. Oylama öncesinde ABDnin Türkiye ile Brezilyayı çekimser kalmaya ikna etmeye çalıştığı bildirildi.
ABD tarafından hazırlanan bu karar, Aralık 2006dan bu yana İrana uygulanan dördüncü ambargo paketi oldu. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, bugün kabul edilen karar için “bugüne kadar İranın karşılaştığı en büyük” yaptırım dedi.
OBAMA: TAHRANA AÇIK BİR MESAJ VERİLDİ
ABD Başkanı Barack Obama, Birleşmiş Milletler tarafından bugün kabul edilen tarihin en sert yaptırımlarla, Tahran hükümetine açık bir mesaj verildiğini ifade etti.
BM oylamasından çok kısa bir süre sonra Beyaz Sarayda açıklama yapan Obama, “İranın haklarını tanıyoruz ancak bu haklar sorumluluklarda getiriyor” diye konuştu.
Obama aynı zamanda İranın nükleer faaliyetlerinden derin endişe duyduklarını da dile getirdi.
YAPTIRIM TASLAĞINDA NELER VAR
Kararda, İranın nükleer ya da balistik programına katılan İran Atom Enerjisi Kurumuna bağlı İsfahan Nükleer Teknoloji Merkezi Başkanı Cevad Rahikiye ve toplam 40 İran kuruluşa, uluslararası alanda mal varlıklarının dondurulması ve seyahat yasağı getirilmesi öngörülüyor. Bu 40 kurum arasında 15i İran Devrim Muhafızlarına, üçü İran Deniz Hatlarına bağlı kuruluş bulunuyor.
İranın uranyum zenginleştirme, yeniden işleme tabi tutma ve ağır su projelerini askıya almadığı kaydedilen kararda, İranın Konseyin bu konuda kendisine çağrıda bulunan 2006, 2007 ve 2008 yıllarındaki kararlarına uymadığı ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) ile işbirliği yapmadığı gerekçesiyle çeşitli önlemler alındığı belirtildi.
Kararda, İranın UAEKye bildirmeden uranyumu yüzde 20 oranında zenginleştirdiği, bundan büyük endişe duyulduğu ve İranın nükleer programının dünyada nükleer silahların yaygınlaşması kapsamında risk oluşturduğu bildiriliyor.
Türkiye ve Brezilyanın İran ile uranyum takas anlaşmasına da atıfta bulunulan kararda, Türkiye ve Brezilyanın diplomatik çabalarının “güven artırıcı önlem” olarak hizmet edebileceği belirtildi, bununla birlikte İranın nükleer meselenin özünü çözmeye yönelik çabalarda bulunması istendi.
Karara göre İrana halihazırda uygulanan BM silah ambargosu oldukça genişletiliyor, İranın nükleer programıyla ilgili olan İran bankalarına yönelik sıkı denetim ve yaptırım getiriliyor.
Ayrıca kararda, uluslararası alanda tüm İran bankalarıyla olan alım-satım işlemlerinin sıkı denetimi ve İrana giden ve İrandan gelen gemilerin yasaklanan kargo taşımaları yönüne ciddi şüphe duyulması durumunda açık sularda sıkı kontrolü de öngörülüyor.
URANYUM TAKASI TEHLİKEDE
BM Güvenlik Konseyinde alınan yaptırım kararının Türk-Amerikan ilişkilerinde sıkıntı yaratabileceği ifade ediliyor. Bununla birlikte İranın kabul ettiği ve Türkiye ile Brezilya tarafından oluşturulan uranyum takası planı da tehlikeye düşmüş oldu.
İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, yaptırım kararının kabul edilmesi durumda takas anlaşmasının da geçersiz ilan edilebileceği uyarısında bulunmuştu.
Tahran Deklarasyonu olarak bilinen anlaşma çerçevesinde, İran düşük düzeyde zenginleştirilmiş 1,200 kilogram uranyumu, Türkiye üzerinde yüksek oranda zenginleştirilmiş 120 kilogram uranyumla takas etmeyi kabul etmişti.
BMdeki oylamadan birkaç saat önce Rusya, Fransa, ABD ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunun oluşturduğu Viyana Grubu, takas anlaşamasını reddetmişti.
TÜRKİYE: İRAN DEKLARASYONA BAĞLI KALMALI
Dışişleri Bakanlığından konuya ilişkin yapılan yazılı açıklamada, Türkiyenin BMde alınan kararın diplomatik çabalara zarar vermesinden endişe ettiği belirtildi. Açıklamada ayrıca, İranın Tahran Deklarasyonuna bağlılığını sürdürmesi gerektiği ifade edildi.
TÜRKİYE SON DAKİKAYA UĞRAŞTI
Oylamanın ardından ilk tepki Başbakanlıktan geldi. CNN Türkün haberine göre, başbakanlık kaynakları, Türkiyenin Tahran Deklarasyonuna attığı imzanın arkasında durduğunu söyledi.
Kritik oylama öncesi Konseyin daimi olmayan üyelerinden Türkiye, İrana nükleer programı nedeniyle uygulanacak yaptırımların önüne geçmek için son dakika çalışmalarını sürdürdü.
Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, BM Güvenlik Konseyindeki İrana yaptırım kararıyla ilgili, gerek Batı ülkeleri gerekse İran tarafı ile temaslarını sürdürerek, her iki tarafa da çeşitli telkinlerde bulundu.
Görüşmelerde, Davutoğlu, Batılı ülkelere Türkiyenin yaptırımlar konusundaki tutumunu ve endişelerini aktarmaya devam ederken, uranyum takası anlaşması ile yakalanan fırsatı kaçırmamaları istendi.
Davutoğlu, İran tarafına da itidal yoluyla, görüşme masasından kalkmaması için telkinlerde bulunmaya devam ediyor.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğanın ABD Başkanı Barack Obama, Brezilya Cumhurbaşkanı Lula, Rusya Başbakanı Putin, İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad ve Lübnan Başbakanı Saad Haririyle ile dün gece İran konusunda ayrı ayrı telefon görüşmesi yaptığı belirtildi.
Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İrana yaptırım öngören yeni paketi kabul etti. Oylamada Türkiye ve Brezilya “hayır” oyu kullanırken, Lübnan çekimser kaldı. Konseyin kalan 12 üyesi ise “evet” oyu kullandı. İran, alınan yaptırım kararının “işleri daha da karmaşık hale getireceğini” belirtirken, uranyum zenginleştirme faaliyetlerine devam edeceğini açıkladı.
DIŞİŞLERİNDEN YAPILAN AÇIKLAMANIN TAM METNİ
TÜRK-ABD İLİŞKİLERİNDE KRİTİK GÜN
İRAN OYLAMASIYLA TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİ GERİLEBİLİR
Clinton: Türkiye ve Brezilya İrana yardım edebilir
Türkiye ve Brezilyanın istişareleri nedeniyle kritik İran oturumu yaklaşık bir saat geç başladı. Türkiye ve Brezilya, kabul edilen yaptırımların, İranın uranyum takasını kabul ettiği Tahran Deklarasyonuyla başlayan sürece zarar vermesinden endişe ediyor.
Oturumda Brezilyanın BM Daimi Temsilcisi Maria Luiza Riberio Viotti ilk sözü alarak neden hayır oyu verdiklerini açıkladı. Viotti, konuşmasında Tahran Deklarasyonuna dikkat çekti.
Brezilyanın ardından Türkiyenin BM daimi temsilcisi Ertuğrul Apakan da bir konuşma yaptı.
Türkiyenin İran konusunda da diplomasinin dışında bir çözüm görmediğini anlatan Apakan, “Bu yüzden Tahran Deklarasyonuna imza attık. Yaptırım kararının barış sürecine ve çözüme zarar vereceğini düşünüyoruz” diye konuştu. Oylama öncesinde ABDnin Türkiye ile Brezilyayı çekimser kalmaya ikna etmeye çalıştığı bildirildi.
ABD tarafından hazırlanan bu karar, Aralık 2006dan bu yana İrana uygulanan dördüncü ambargo paketi oldu. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, bugün kabul edilen karar için “bugüne kadar İranın karşılaştığı en büyük” yaptırım dedi.
OBAMA: TAHRANA AÇIK BİR MESAJ VERİLDİ
ABD Başkanı Barack Obama, Birleşmiş Milletler tarafından bugün kabul edilen tarihin en sert yaptırımlarla, Tahran hükümetine açık bir mesaj verildiğini ifade etti.
BM oylamasından çok kısa bir süre sonra Beyaz Sarayda açıklama yapan Obama, “İranın haklarını tanıyoruz ancak bu haklar sorumluluklarda getiriyor” diye konuştu.
Obama aynı zamanda İranın nükleer faaliyetlerinden derin endişe duyduklarını da dile getirdi.
YAPTIRIM TASLAĞINDA NELER VAR
Kararda, İranın nükleer ya da balistik programına katılan İran Atom Enerjisi Kurumuna bağlı İsfahan Nükleer Teknoloji Merkezi Başkanı Cevad Rahikiye ve toplam 40 İran kuruluşa, uluslararası alanda mal varlıklarının dondurulması ve seyahat yasağı getirilmesi öngörülüyor. Bu 40 kurum arasında 15i İran Devrim Muhafızlarına, üçü İran Deniz Hatlarına bağlı kuruluş bulunuyor.
İranın uranyum zenginleştirme, yeniden işleme tabi tutma ve ağır su projelerini askıya almadığı kaydedilen kararda, İranın Konseyin bu konuda kendisine çağrıda bulunan 2006, 2007 ve 2008 yıllarındaki kararlarına uymadığı ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) ile işbirliği yapmadığı gerekçesiyle çeşitli önlemler alındığı belirtildi.
Kararda, İranın UAEKye bildirmeden uranyumu yüzde 20 oranında zenginleştirdiği, bundan büyük endişe duyulduğu ve İranın nükleer programının dünyada nükleer silahların yaygınlaşması kapsamında risk oluşturduğu bildiriliyor.
Türkiye ve Brezilyanın İran ile uranyum takas anlaşmasına da atıfta bulunulan kararda, Türkiye ve Brezilyanın diplomatik çabalarının “güven artırıcı önlem” olarak hizmet edebileceği belirtildi, bununla birlikte İranın nükleer meselenin özünü çözmeye yönelik çabalarda bulunması istendi.
Karara göre İrana halihazırda uygulanan BM silah ambargosu oldukça genişletiliyor, İranın nükleer programıyla ilgili olan İran bankalarına yönelik sıkı denetim ve yaptırım getiriliyor.
Ayrıca kararda, uluslararası alanda tüm İran bankalarıyla olan alım-satım işlemlerinin sıkı denetimi ve İrana giden ve İrandan gelen gemilerin yasaklanan kargo taşımaları yönüne ciddi şüphe duyulması durumunda açık sularda sıkı kontrolü de öngörülüyor.
URANYUM TAKASI TEHLİKEDE
BM Güvenlik Konseyinde alınan yaptırım kararının Türk-Amerikan ilişkilerinde sıkıntı yaratabileceği ifade ediliyor. Bununla birlikte İranın kabul ettiği ve Türkiye ile Brezilya tarafından oluşturulan uranyum takası planı da tehlikeye düşmüş oldu.
İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, yaptırım kararının kabul edilmesi durumda takas anlaşmasının da geçersiz ilan edilebileceği uyarısında bulunmuştu.
Tahran Deklarasyonu olarak bilinen anlaşma çerçevesinde, İran düşük düzeyde zenginleştirilmiş 1,200 kilogram uranyumu, Türkiye üzerinde yüksek oranda zenginleştirilmiş 120 kilogram uranyumla takas etmeyi kabul etmişti.
BMdeki oylamadan birkaç saat önce Rusya, Fransa, ABD ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunun oluşturduğu Viyana Grubu, takas anlaşamasını reddetmişti.
TÜRKİYE: İRAN DEKLARASYONA BAĞLI KALMALI
Dışişleri Bakanlığından konuya ilişkin yapılan yazılı açıklamada, Türkiyenin BMde alınan kararın diplomatik çabalara zarar vermesinden endişe ettiği belirtildi. Açıklamada ayrıca, İranın Tahran Deklarasyonuna bağlılığını sürdürmesi gerektiği ifade edildi.
TÜRKİYE SON DAKİKAYA UĞRAŞTI
Oylamanın ardından ilk tepki Başbakanlıktan geldi. CNN Türkün haberine göre, başbakanlık kaynakları, Türkiyenin Tahran Deklarasyonuna attığı imzanın arkasında durduğunu söyledi.
Kritik oylama öncesi Konseyin daimi olmayan üyelerinden Türkiye, İrana nükleer programı nedeniyle uygulanacak yaptırımların önüne geçmek için son dakika çalışmalarını sürdürdü.
Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, BM Güvenlik Konseyindeki İrana yaptırım kararıyla ilgili, gerek Batı ülkeleri gerekse İran tarafı ile temaslarını sürdürerek, her iki tarafa da çeşitli telkinlerde bulundu.
Görüşmelerde, Davutoğlu, Batılı ülkelere Türkiyenin yaptırımlar konusundaki tutumunu ve endişelerini aktarmaya devam ederken, uranyum takası anlaşması ile yakalanan fırsatı kaçırmamaları istendi.
Davutoğlu, İran tarafına da itidal yoluyla, görüşme masasından kalkmaması için telkinlerde bulunmaya devam ediyor.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğanın ABD Başkanı Barack Obama, Brezilya Cumhurbaşkanı Lula, Rusya Başbakanı Putin, İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad ve Lübnan Başbakanı Saad Haririyle ile dün gece İran konusunda ayrı ayrı telefon görüşmesi yaptığı belirtildi.
